Một năm trước, ý tưởng về việc Cape Verde thi đấu tại Cúp bóng đá nữ châu Phi có vẻ xa vời đối với một quốc gia chỉ hơn nửa triệu dân. Chương trình bóng đá nữ mới có trận đấu quốc tế đầu tiên vào năm 2018 và phải tạm dừng hai năm trong đại dịch COVID-19, song Blue Sharks vẫn đến Morocco với tư cách những đội tuyển chính thức thay vì khách mời cho có.
Vé của họ đã được giành qua loạt trận play-off đầy kịch tính trước Mali. Cape Verde thua 1-0 trên sân nhà tại Praia, sau đó lội ngược dòng tại Bamako để tiến bước với tổng tỷ số 4-3. Màn lội ngược dòng đó thể hiện tinh thần chiến đấu quyết liệt đã định hình một mùa hè đáng chú ý cho bóng đá Cape Verde ở cả đội nam và đội nữ.
Một mùa hè của những cột mốc đầu tiên
Bước đột phá của đội nữ diễn ra ngay sau một cột mốc khác. Khoảng một tháng trước đó, đội tuyển nam Cape Verde lần đầu tiên góp mặt tại World Cup và khiến nhà đương kim vô địch Argentina phải chật vật ở vòng 16 đội, thua 3-2 sau hiệp phụ trong một trận đấu suýt phải giải quyết bằng loạt sút luân lưu.
Tatiana Carvalho, phó chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Cape Verde phụ trách bóng đá nữ, cho biết màn trình diễn đó đã tiếp thêm sinh khí cho toàn liên đoàn. Trước giải đấu, bà mô tả thành tích của đội tuyển nam là nguồn động lực cho đội tuyển nữ, đồng thời khẳng định đội tuyển quyết tâm xây dựng bản sắc riêng trong khi tôn vinh lá cờ và nhân dân Cape Verde.
Bên banc huấn luyện, bản sắc đó có một gương mặt quen thuộc. Silveria Nedio, 60 tuổi, đã huấn luyện đội từ khi thành lập vào năm 2018. Từng là cầu thủ bóng ném, vận động viên thể dục nhịp điệu và cầu thủ bóng đá, từng nhiều năm đá cánh cho FC Juventude, Nedio mang theo cảm xúc rõ ràng vào lần ra mắt WAFCON của đội. Trước trận mở màn gặp Ghana tại Casablanca, cô gọi đó là một vinh dự tuyệt đối khi được đứng giữa các cường quốc đã khẳng định vị thế của châu Phi và cam kết sẽ có màn trình diễn quyết tâm trước một đối thủ mạnh mẽ, kiên quyết.
Thực tế bảng D
Maroc nhanh chóng đặt Cape Verde vào thử thách trước các đối thủ hàng đầu. Ghana đã đánh bại đội ra mắt lần đầu trong trận mở màn tại sân vận động Moulay Rachid, phơi bày khoảng cách giữa lần xuất hiện mang tính lịch sử và khả năng cạnh tranh bền vững ở cấp châu lục.
Cá Mập Xanh đã phản ứng bằng màn trình diễn cạnh tranh hơn hẳn trước Mali tại sân vận động Larbi Zaouli ở Casablanca. Oumou Kone giúp Mali dẫn trước 1-0 trước khi Eveline Varela gỡ hòa cho Cape Verde. Lợi thế sắc bén hơn của Mali thể hiện rõ sau giờ nghỉ khi Fatoumata Niakate và Fatoumata Diarra nới rộng cách biệt, và bàn thắng ở thời gian bù giờ của Alivia Kelly khép lại tỷ số chung cuộc 3-2.
Hai bàn thắng trong một trận đấu trước đội xếp hạng 52 trên bảng xếp hạng FIFA đã cho thấy những bước tiến mà Cape Verde đã đạt được trong một khoảng thời gian ngắn. Mali bước vào trận đấu với tư cách là đội mạnh hơn trên lý thuyết, nhưng Cape Verde từ chối đầu hàng và rời sân với bằng chứng cụ thể rằng họ có thể gây khó khăn cho các đối thủ lão luyện.
Bị loại nhưng không hối tiếc
Kết quả này có nghĩa là lần đầu tham dự WAFCON của Cape Verde kết thúc ở vòng bảng, một kết quả vốn đã có thể dự đoán trong bảng đấu có sự góp mặt của Ghana và Mali. Ghana, xếp hạng 74 thế giới, và Mali đều sở hữu kinh nghiệm giải đấu dày dạn hơn cùng những đội hình được xây dựng cho các cuộc cạnh tranh châu Phi kéo dài.
Điều quan trọng là quỹ đạo phát triển. Cape Verde hiện xếp thứ 69 trên bảng xếp hạng FIFA, sau khi chỉ trong bảy năm kể từ trận ra mắt quốc tế đã bước vào các giải đấu lục địa thường xuyên. Chiến thắng ở vòng play-off trước Mali, thất bại sít sao tại Casablanca, và bối cảnh của một quốc gia đồng thời ghi dấu ấn tại World Cup cho thấy WAFCON lần này là khởi đầu chứ không phải đỉnh cao.
Xây dựng từ nềác lâu dài của Nedio mang lại sự ổn định hiếm có đối với một chương trình còn non trẻ như vậy. Nền tảng đa môn thể thao và nguồn gốc từ bóng đá câu lạc bộ trong nước của cô phản ánh cách tiếp cận phát triển từ cơ sở của liên đoàn: phát triển tài năng tại chỗ, thi đấu với kỷ luật, và coi mỗi sân khấu lớn là cơ hội học hỏi thay vì một phán quyết về tiềm năng.
Sự nhấn mạnh của Carvalho về niềm tự hào song song giữa các chương trình nam và nữ cũng cho thấy một lợi thế cấu trúc. Cape Verde không còn tự hỏi liệu mình có xứng đáng với sân khấu lục địa hay không. Quốc gia này đang học cách duy trì vị thế ở đó.
Nhiệm vụ trước mắt là củng cố. Nhiều trận đấu cạnh tranh hơn, lộ trình phát triển trong nước vững chắc hơn cùng việc tiếp tục đầu tư vào bóng đá nữ sẽ quyết định liệu màn ra mắt này trở thành một câu chuyện cổ tích chỉ xảy ra một lần hay chương mở đầu cho sự tăng trưởng bền vững. Sau một mùa hè có cả màn khiến Argentina phải chật vật tại World Cup và chiến dịch WAFCON kết thúc bằng tinh thần chiến đấu thay vì đầu hàng, Cape Verde có đủ lý do để tin rằng câu trả lời nằm trong tầm tay.
