Hành trình World Cup của Brazil kết thúc ở nơi ít ai dự đoán đó là điểm khởi đầu: vòng 16 đội, trong một đêm tại sân MetLife Stadium khiến cảm giác không chỉ là một thất bại đơn lẻ mà còn như khẳng định một khuôn mẫu đã hình thành. Na Uy tiến bước sau khi Erling Haaland ghi hai bàn, quả phạt đền sớm của Bruno Guimaraes bị cản phá, và quả penalty muộn của Neymar chỉ mang tính an ủi. Brazil, chỉ kiểm soát bóng 34 phần trăm, gánh chịu lần bị loại sớm nhất tại World Cup kể từ năm 1990.
Đối với Carlo Ancelotti, kết quả rơi vào một huấn luyện viên đã ký gia hạn hợp đồng để tiếp tục cầm quân đến năm 2030. Ông có thể chưa bao giờ coi việc vô địch giải đấu này là điều hiển nhiên, nhưng bị loại sớm như vậy vẫn khiến ông đau lòng. Tuy nhiên, phản ứng của ông rất dứt khoát.
Sự quyết toán tại MetLife
Tỷ số chỉ kể một phần câu chuyện. Hai bàn thắng của Haaland đã mang đến cho Na Uy nền tảng họ cần trong một trận đấu mà Brazil chưa bao giờ thực sự làm chủ. Guimaraes bước lên đá phạt đền sớm lẽ ra phải mở ra cho Selecao một con đường vào trận đấu; thay vào đó, cú sút hụt đã định hình một đêm bị áp đảo trên sân và lối chơi tấn công thiếu sắc bén.
Quả phạt đền thành công của Neymar ở phút cuối chỉ giữ lại được niềm tự hào cá nhân, chứ không phải sự tiến bộ của tập thể. Khi một đội bóng mang sức nặng lịch sử như Brazil kết thúc trận đấu loại trực tiếp với chưa đầy một phần ba quyền kiểm soát bóng, cuộc trò chuyện nhanh chóng chuyển từ xui xẻo sang thất bại mang tính cấu trúc. Đây không phải là một thất bại sát nút do một khoảnh khắc quyết định. Đó là minh chứng toàn diện cho thấy Brazil phải vươn lên bao xa nữa mới có thể đạt tới sự ngang tài ngang sức với một đội châu Âu đang thi đấu với sự tự tin và rõ ràng.
Na Uy, xếp hạng 31 trên bảng xếp hạng FIFA mới nhất và đang thăng hạng, đã đến mà không mang gánh nặng danh hiệu tương tự nhưng với một tiền đạo có khả năng tự quyết định các trận đấu đỉnh cao. Haaland đã làm đúng như vậy. Brazil, xếp hạng sáu thế giới và mang theo áp lực của một quốc gia vẫn còn so sánh bản thân với những thời kỳ hoàng kim, đã rời sân vận động với những câu hỏi mà họ tưởng Ancelotti được thuê để trì hoãn.
Một HLV Nói Rằng Mình Sẽ Ở Lại
Thái độ công khai của Ancelotti sau thất bại là điềm tĩnh, gần như triết lý, nhưng thông điệp ẩn phía dưới thì dứt khoát. Ông không rời bỏ.
"Thất bại là khởi đầu của một cuộc phiêu lưu mới. Bây giờ chúng ta cần tiếp tục nỗ lực và không ngừng cải thiện," ông ấy nói. "Đây là bóng đá. Đây là thể thao. Bạn chỉ cần đối mặt với điều đó. Chúng tôi sẽ dùng điều này làm động lực để tiến về phía trước."
Ngôn ngữ đó rất quan trọng. Brazil đã không bổ nhiệm một huấn luyện viên tạm thời khi cuối cùng cũng chiêu mộ được người từng giành các danh hiệu châu Âu cùng Real Madrid và trước đây từng làm việc tại AC Milan. Liên đoàn đã theo đuổi ông ấy trong gần hai năm trước khi có được mục tiêu vào tháng 5 năm ngoái, rồi ủng hộ quyết định đó bằng một hợp đồng dài hạn. Việc dừng bước ở vòng 16 đội không tự động xóa bỏ cam kết đó, và những bình luận của Ancelotti cho thấy ông ấy có ý định coi thất bại này là chương mở đầu của quá trình tái thiết chứ không phải kết thúc.
Thử thách thực tế, tất nhiên, là liệu những lời nói đó có chuyển thành lựa chọn nhân sự tốt hơn, bản sắc chiến thuật rõ ràng hơn và thành tích thi đấu tốt hơn hay không khi các đối thủ châu Âu nâng cao cường độ thể chất và tinh thần trong bóng đá loại trực tiếp. Brazil từng nghe những lời hứa hẹn như vậy rồi. Điều họ cần bây giờ là bằng chứng.
Brazil đã đến điểm này như thế nào
Con đường đến MetLife chưa bao giờ trơn tru, dù sự lạc quan quanh việc Ancelotti đến đã tạm thời che lấp sự hỗn loạn phía sau ông.
Sau khi bị loại ở tứ kết trên chấm luân lưu trước Croatia tại World Cup 2022, Tite rời đi và đội tuyển quốc gia bước vào giai đoạn bất ổn khó che giấu. Fernando Diniz đảm nhiệm vào đầu vòng loại World Cup lần này nhưng chỉ trụ được sáu trận. Dorival Junior kế nhiệm, dẫn dắt đội bị loại ở tứ kết tại Copa America 2024, và bị sa thải vào tháng 3 năm ngoái.
Ancelotti cuối cùng đã dẫn dắt Brazil vượt qua vòng loại, nhưng những con số thật đáng lo ngại. Trong bảng đấu Nam Mỹ gồm 10 đội, họ xếp thứ năm, kém Argentina đứng đầu tới 10 điểm. Chỉ riêng điều đó đã đủ để hạ nhiệt kỳ vọng về một cuộc tranh ngôi vô địch suôn sẻ. Tuy nhiên, hy vọng xoay quanh một HLV có tầm cỡ như Ancelotti là Brazil vẫn sẽ tới World Cup với tư cách một ứng cử viên thực sự.
Thay vào đó, họ lại dừng bước ở cùng giai đoạn mà rất nhiều chiến dịch gần đây đã kết thúc, chỉ là sớm hơn bất kỳ thời điểm nào trong hơn ba thập kỷ qua.
Lời nguyền loại trực tiếp trước châu Âu trở lại
Kể từ khi Brazil lần cuối vô địch World Cup vào năm 2002, một xu hướng đã lặp lại với tần suất đáng lo ngại: khi các trận đấu loại trực tiếp đặt họ đối đầu các đội châu Âu, Selecao không tìm được câu trả lời đáng tin cậy nào.
Trong năm kỳ World Cup trước giải này, Brazil thua bốn lần ở tứ kết và vào bán kết một lần, khi họ chịu thất bại đau thương 7-1 trước Đức trên sân nhà vào năm 2014. Thất bại trước Na Uy hôm Chủ nhật càng kéo dài vấn đề rộng hơn đó thay vì phá vỡ nó. Đối thủ thay đổi. Kết quả trong những khoảnh khắc quyết định thì thường không.
Đó là lý do tại sao thất bại này cảm giác nặng nề hơn một đêm thi đấu tệ hại đơn lẻ. Brazil không chỉ đơn thuần đau buồn vì bị loại sớm. Họ đang đối mặt với một giới hạn cạnh tranh lặp đi lặp lại trong những trận đấu quan trọng nhất — giới hạn đã tồn tại từ lâu trước Ancelotti và sẽ không biến mất chỉ vì một huấn luyện viên nổi tiếng nói đúng những điều cần nói sau trận.
Tỷ lệ kiểm soát bóng, khả năng thực hiện penalty và cách quản lý trận đấu đều chỉ về cùng một hướng: khi đẳng cấp được nâng cao, Brazil thiếu sự kiểm soát mà người ta kỳ vọng ở một đội vẫn đang cố giành lại thế thống trị toàn cầu.
Sự lãnh đạo, lứa trẻ và chu kỳ tiếp theo
Nếu có một điểm sáng xuyên suốt một giải đấu vốn đầy u ám, đó chính là Vinicius Junior. Tiền đạo của Real Madrid, người sẽ tròn 26 tuổi vào tuần tới, đã thể hiện phong thái của một thủ lĩnh ngay cả khi đội bóng xung quanh anh gặp khó khăn trong việc khẳng định sức mạnh. Những lời phát biểu sau trận của anh phản ánh đúng tâm trạng trong nội bộ đoàn mà không giả vờ rằng nỗi đau đó có thể tránh được.
"Bị loại khỏi World Cup luôn là một cú sốc rất lớn," anh nói. "Nhưng giờ chúng ta phải tiến về phía trước, không có nhiều việc chúng ta có thể làm."
Sự thẳng thắn đó là cần thiết, nhưng nó cũng làm nổi bật giai đoạn chuyển tiếp mà Brazil phải vượt qua. Neymar vẫn là một điểm tham chiếu, song đội tuyển không thể tiếp tục trông chờ vào những pha giải cứu mang tính cá nhân trong bóng đá loại trực tiếp. Vinicius đã cho thấy anh ấy gánh vác trách nhiệm ở cấp độ cao nhất. Câu hỏi đặt ra là liệu phần còn lại của đội hình có thể xây dựng một hệ thống đủ vững chắc để hỗ trợ vai trò lãnh đạo đó hay không.
Tên của Endrick sẽ tự nhiên được đưa vào cuộc trò chuyện đó khi Brazil nhìn xa hơn sự thất vọng trước mắt. Kết quả ngày Chủ nhật cho thấy dự án đang lùi lại, chứ không tiến lên, bất chấp những tài năng vẫn còn. Để đảo ngược tình thế sẽ cần nhiều hơn sự cảm tình dành cho các ngôi sao tương lai. Điều đó đòi hỏi một kế hoạch nhất quán xuyên suốt các kỳ đấu cạnh tranh sắp tới.
Điều gì tiếp theo
Chân trời trước mắt của Brazil giờ hướng tới Copa America 2028 và, xa hơn nữa, World Cup 2030. Hợp đồng của Ancelotti kéo dài đến mục tiêu sau cùng đó, điều này trên lý thuyết mang lại sự liên tục cho liên đoàn dù kiên nhẫn của các CĐV sẽ bị thử thách bởi một lần loại đau đớn khác.
Khẳng định của HLV rằng ông sẽ không rời đi vừa quan trọng về mặt chính trị, vừa đáng tin cá nhân sau gia hạn hợp đồng gần đây. Phán đoán khó hơn nằm ở mặt thể thao. Brazil không thua vì thiếu một HLV nổi tiếng. Họ thua vì, ở thời điểm then chốt, họ một lần nữa không giải quyết được những vấn đề đã định hình lịch sử vòng knock-out của họ trong hơn hai thập kỷ qua.
Nếu Ancelotti thực sự tin rằng thất bại là khởi đầu của một cuộc phiêu lưu mới, thì giai đoạn tiếp theo phải tạo ra sự thay đổi rõ rệt: những màn trình diễn mạnh mẽ hơn ở vòng loại, kỷ luật chiến thuật rõ ràng hơn, và khả năng thực thi tốt hơn khi các trận đấu trở nên căng thẳng. Nếu không có điều đó, vị trí của ông có thể vẫn an toàn trên giấy tờ trong khi những câu hỏi cũ vẫn đi theo Brazil đến giải đấu tiếp theo.
Hiện tại, kết luận thật khắc nghiệt. Na Uy xứng đáng đi tiếp. Haaland quyết định điều đó. Brazil rời giải với lần bị loại sớm nhất ở World Cup kể từ năm 1990. Và Ancelotti, dù công chúng có tin ông hoàn toàn hay chưa, nói rằng ông có ý định trở thành người biến nỗi đau đó thành bước tiến.
