Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA 2026 sẽ do ba nước Mỹ, Canada và Mexico đồng tổ chức, với 48 đội tụ hội tại Bắc Mỹ — đây là kỳ World Cup quy mô lớn nhất trong lịch sử. Với những người hâm mộ bình thường như chúng ta, vốn quen xem bóng ở sân cộng đồng và thức khuya cùng gia đình theo dõi trực tiếp, đó không chỉ là bữa tiệc của những màn so tài đỉnh cao, mà còn là một câu hỏi đáng suy ngẫm từ sớm: sau khi mở rộng quy mô, liệu châu lục nào có cơ hội đi xa hơn, thậm chí chạm tay vào chiếc cúp vô địch?
Thể thức mới, mở thêm cơ hội cho các liên đoàn nhỏ và vừa
Sau khi mở rộng lên 48 đội, FIFA áp dụng cơ cấu loại trực tiếp vòng 32 hoàn toàn mới: 12 bảng, mỗi bảng hai đội đứng đầu đi thẳng vào vòng sau, đồng thời chọn thêm 8 đội có thành tích tốt nhất trong số 12 đội xếp thứ ba. Theo thông tin chúng tôi nắm được, bộ luật này tương đương với việc đặt một “lưới an toàn” cho vòng bảng — dù thua bất ngờ ở một trận, các đội vẫn có cơ hội lọt vào vòng loại trực tiếp với tư cách đội xếp thứ ba bảng. Châu Phi nhận 9 suất trực tiếp cộng thêm 1 suất play-off, tổng cộng 10 đội trong một kỳ — con số kỷ lục; số lượng đại diện của châu Á và châu Đại Dương cũng tăng rõ rệt, khiến giải đấu mang màu sắc toàn cầu hơn.
Triển vọng sáu châu lục: từ châu Đại Dương đến châu Âu, thứ bậc phân tầng rõ ràng
Thứ tự chung về triển vọng vô địch của từng châu lục có thể được hiểu như sau.
Châu Đại Dương vẫn ở vị trí cuối bảng. New Zealand là đại diện duy nhất; dù những năm gần đây có tiến bộ, nhưng nếu muốn vượt qua các đối thủ xếp hạng cao như Bỉ, Iran hay Ai Cập để tiến từ bảng đấu, độ khó là điều hiển nhiên.
Châu Á xếp chung thứ năm. Australia, Iran, Iraq, Nhật Bản, Jordan, Qatar, Saudi Arabia, Hàn Quốc và Uzbekistan đều đã giành vé tham dự; trong đó Jordan và Uzbekistan sẽ lần đầu bước lên sân khấu World Cup. Nhật Bản nhờ sự bền bỉ qua các giải đấu lớn trước đây được đánh giá cao khả năng vượt qua vòng bảng; Australia nằm ở bảng D, nếu tạo nên cú sốc trước Thổ Nhĩ Kỳ hoặc chủ nhà Mỹ ở một trận, cũng có cơ hội tiến bước. Iran, Iraq, Qatar, Saudi Arabia và Hàn Quốc đều có khả năng tạo một hoặc hai bất ngờ, nhưng phần lớn các đội châu Á có lẽ vẫn dừng chân ở vòng bảng; số đội thực sự vượt qua có lẽ chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Trung Bắc Mỹ và Caribe xếp thứ tư. Ba nước chủ nhà Mỹ, Mexico, Canada đều được hưởng lợi thế sân nhà và các bảng đấu tương đối thuận lợi. Chiều sâu đội hình của Mỹ và Mexico đủ để giúp họ tiến vào vòng 32; Canada thì cần biến không khí sân nhà và những cơ hội hạn hẹp thành điểm số ổn định thì lộ trình vào vòng loại tiếp theo mới không bị lãng phí.
Việc châu Phi xếp thứ ba không gây bất ngờ. Việc 10 đội cùng lọt vào World Cup là minh chứng rõ ràng nhất cho chiến lược toàn cầu; những màn trình diễn tại các giải đấu lớn gần đây của Senegal, Morocco... đã giúp bóng đá châu Phi tích lũy uy tín. Tuy nhiên, 10 đội không đồng nghĩa với 10 ứng viên vô địch — một khi rơi vào bảng đấu gặp các ông lớn châu Âu hay Nam Mỹ, nhiều đại diện châu Phi vẫn phải giải quyết trước hết bài toán “đi tiếp”.
Nam Mỹ truyền thống chỉ đứng sau châu Âu. Dẫn đầu là Brazil và Argentina, các đội Nam Mỹ có bề dày lịch sử World Cup và thường hiểu rõ nhất cách tăng tốc lẫn chịu áp lực ở vòng knock-out. Trong kỷ nguyên 48 đội, dù số suất tăng lên, sức cạnh tranh chung của Nam Mỹ cũng khó bị phai nhạt quá nhiều.
Châu Âu tiếp tục dẫn đầu triển vọng vô địch giữa các liên đoàn. Nhiều suất nhất, nguồn nhân tài câu lạc bộ sâu nhất — bất kỳ đội mạnh nào trong số Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Anh, Ý, Hà Lan lên sân khấu chung kết cũng không gây bất ngờ. Với các đội tân binh và liên đoàn vừa và nhỏ, điều thực sự “thay đổi cục diện” vẫn là thêm suất tham dự nhờ mở rộng quy mô; còn về chủ nhân chiếc cúp, châu Âu vẫn là khu vực được chú ý nhất.
Góc nhìn cộng đồng: Xem gì, kỳ vọng gì
Từ góc nhìn xem bóng gia đình và đào tạo trẻ tại cộng đồng, World Cup lần này có hai điểm nhấn đáng ghi nhớ: thứ nhất, nhiều gương mặt từ châu Á, châu Phi và châu Đại Dương bước vào tầm ngắm chính thống hơn, giúp trẻ em thấy một thế giới bóng đá rộng hơn trên màn hình; thứ hai, dưới thể thức mới, vòng bảng thường không còn chỉ là phần kết “cho xong” ở lượt trận cuối — cuộc tranh suất thứ ba khiến mỗi điểm số đều đầy kịch tính hơn. Với chúng ta, nhà vô địch có lẽ vẫn sẽ nằm giữa các thế lực truyền thống châu Âu và Nam Mỹ, nhưng trên hành trình tới vòng 32, hơi ấm của ba nước chủ nhà, lần đầu tiên của tân binh châu Á và màn ra mắt đồng loạt của 10 đội châu Phi đã đủ để cộng đồng bàn tán suốt cả mùa hè.
